Powiedz mi cokolwiek, a powiem Ci kim jesteś

To w jaki sposób mówimy, dużo mówi o nas samych. Badania Stanforda W. Gregory’ego wskazują, że w trakcie rozmów zachodzą zupełnie nieuświadomione procesy, w trakcie których ludzie próbują dopasować wzajemnie pewne częstotliwości tonu swoich głosów. A jeśli tego nie robią? To znaczy, że albo nie rozumieją reguł gry, albo… mają bardzo wysoki status społeczny.

Nasze komunikaty mają dwie strony – werbalną i parawerbalną. Z jednej więc strony nasz komunikat składa się z określonych zdań i posiada (zazwyczaj) jakiś sens, z drugiej natomiast jest powiedziany z odpowiednim tempem, intonacją, tonem i głośnością. Za pomocą tych parawerbalnych wskaźników jesteśmy w stanie powiedzieć czyja jest to wypowiedź (gdy danej osoby nie widzimy) oraz jakie emocje posiada wypowiadająca osoba. Czasami wskazówki parawerbalne mogą też doprowadzić do lepszego zrozumienia sensu wypowiedzi – możemy rozpoznać, że danej wypowiedzi nie należy traktować literalnie, bo była ona wypowiedziana jako żart lub ironia. Zdajemy sobie z tego sprawę, ale właściwie jak to się dzieje że rozumiemy wskaźniki parawerbalne i gdzie „mieszczą się” one w wypowiedzi, którą słyszymy? Docierają przecież do nas jedynie fale dźwiękowe.

Stanford W. Gregory w czasie swoich wieloletnich badań doszedł do wniosku, że główny czynnik parawerbalny ludzkiego głosu zawiera się w częstotliwości poniżej 500 Hz. Gdybyśmy odfiltrowali tylko tę część z nagrania wypowiedzi, moglibyśmy usłyszeć coś, co przypominałoby dźwięk dobiegający zza ściany. Okazuje się jednak, że dla naszego mózgu znaczy ona o wiele więcej.

Gregory w swoim pierwszym badaniu posłużył się wywiadami nagranymi przez siebie w zupełnie innym celu, w którym rozmawiał z pilotami Amerykańskich Sił Powietrznych. W wykonanej przez siebie analizie 198 próbek wykazał, że interlokutorzy zupełnie nieświadomie podczas rozmowy dopasowują wzajemnie swój ton głosu na poziomie poniżej 500 Hz, natomiast w innych częstotliwościach takie dopasowanie nie zachodzi (Gregory 1983).

Kolejne badania  ujawniły, że nie zawsze dopasowanie to jest dwukierunkowe i równosilne. Inaczej mówiąc, w niektórych sytuacjach tylko jedna strona stara się dopasować swój ton głosu do tonu rozmówcy. Gregory’ego doprowadziło to do wniosku, że wskaźniki parawerbalne mogą świadczyć o statusie społecznym. Żeby to udowodnić, przeanalizował nagrania rozmów w popularnym amerykańskim programie Larry King Show. Rzeczywiście, pozycja zajmowana w hierarchii społecznej okazała się decydującym czynnikiem. Tam, gdzie pozycja gościa była wysoka, tak jak w przypadku Mike Wallace’a czy George Busha, to Larry King dostosowywał swój ton głosu, jednak tam gdzie gośćmi byli Spike Lee czy Dan Quayle, to oni musieli równać do prowadzącego (Gregory i Webster 1996)

analiza czynnikowa

(Gregory i Webster 1996: 1236)

Jeszcze bardziej zaskakujące musiały się wydać badania, w których Gregory i Gallager dokonali analizy debat prezydenckich w USA pod względem dominacji parawerbalnej któregoś z kandydatów. Okazało się, że w każdym przypadku wybory wygrywał kandydat, który zdominował konkurenta w paśmie poniżej 500 Hz (Gregory i Gallagher 2002). Sposób mówienia może więc nie tylko wpływać na przebieg konwersacji, ale jest też wskaźnikiem statusu dla osób z zewnątrz i prawdopodobnie rzutuje na jej ocenę.

prezydenci

(Gregory i Gallager: 304)

Werbalne i niewerbalne elementy komunikatu przetwarzane są przez, odpowiednio, lewą i prawą półkulę mózgową. Wiedząc o tym, łatwo na przykład poprawić rozumienie komunikatów stosując tzw. słuchanie dychotyczne, gdy do lewego ucha (odpowiadającego za prawą półkulę mózgu) wpływa dźwięk, w którym wzmacnia się dźwięki poniżej 500 Hz, natomiast do prawego (odpowiadającego za lewą półkulę) dźwięki powyżej tej częstotliwości (Gregory i wsp. 2009).

A zatem bez wątpienia głos jest ważnym czynnikiem, który pozwala nam nie tylko na płynne interakcje, ale też ogrywa rolę, obok innych czynników, w sygnalizowaniu i rozpoznawaniu statusu. A co z osobami z uszkodzoną prawą półkulą? Oczywiście, jak pokazują badania, poza tym że wiele komunikatów odbierają, niezgodnie z intencjami nadawcy, dosłownie, to mają ogromny problem w nawiązaniu płynnych relacji, sami mówią głosem beznamiętnym, pozbawionym emocji. Leveto i Kalkoff uważają, że właśnie odmienne funkcjonowanie prawej półkuli powoduje brak sprzężenia interakcyjnego u osób dotkniętych autyzmem (Leveto i Kalkhoff 2012). Jednym z czynników może być właśnie problem z rozpoznawaniem funkcji, jaką w społecznych relacjach odgrywa odpowiedni ton, a przez to również brak umiejętności własnego dopasowania zależnie od zajmowanej pozycji.

Bibliografia

Gregory, Stanford W.. 1983. A Quantitative Analysis of Temporal Symmetry in Microsocial Relations. „American Sociological Review” 48 (1): 129–135.

Gregory, Stanford W.; Timothy J. Gallagher. 2002. Spectral Analysis of Candidates’ Nonverbal Vocal Communication: Predicting U.S. Presidential Election Outcomes. „Social Psychology Quarterly” 65 (3): 298–308.

Gregory, Stanford W.; Will Kalkhoff; Sarah K. Harkness; Jessica L. Paull. 2009. Targeted high and low speech frequency bands to right and left ears respectively improve task performance and perceived sociability in dyadic conversations. „Laterality” 14 (4): 423–440.

Gregory, Stanford W.; S. Webster. 1996. A Nonverbal Signal in Voices of Interview Partners Effectively Predicts Communiacation Accomodation and Social Status Perceptions. „Journal of Personality and Social Psychology” 70 (6): 1231–1240.

Leveto, Jessica A.; Will Kalkhoff. 2012. Biosocial Interaction Rituals of Autism Spectrum Disorders: A Research Agenda for Neurosociology, W: W. Kalkhoff; S. R. Thye; E. J. Lawler (red.)., Biosociology and Neurosociology, t. 29: Emerald Group Publishing Limited: 119–138.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s